NAUTIKA

Mary Rose – Brod izgrađen za rat

DA LI STE ZNALI?

Jedna od glavnih atrakcija Portsmunda jeste „Mary Rose“, potonulli ratni brod koji je u „akciji stoleća“ nakon viševekovnog boravka pod vodom izvučen na površinu, postavši tako muzej koji iz godine u godinu privlači sve veći broj turista.

Porinut 1511. godine, za vreme vladavine Henrija VIII Tjudora, bio je simbol jedne epohe i engleske pomorske dominacije. O njegovoj važnosti govori i ime koje mu je ponosno dodeljeno. Pretpostavlja se da je naziv Mary dobio po sestri kralja Henrija, dok ruža (eng. rose) predstavlja amblem dinastije Tjudor.

Služeći 33 godine u nekoliko ratova protiv Francuske, Škotske i Bretanje, nakon remonta 1535. godine poslat je na svoju poslednju plovidbu. Potonuo je u 1545. godine u Solentu, moreuzu istočno od ostrva Vajt, nakon akcije u kojoj je predvodio napad na galije francuske invazione flote.

Olupina Mary Rose locirana je 1971. godine, a izvučena 11. oktobra 1982. godine u jednom od najsloženijih i najskupljih pomorskih projekata spasavanja u istoriji. Preživeli deo broda i hiljade pronađenih artefakata od velike su vrednosti kao vremenska kapsula iz perioda Tjudora. Iskopavanje i podizanje bila je prekretnica u oblasti pomorske arheologije, uporediva po složenosti i ceni sa izvlačenjem švedskog ratnog broda Vasa iz 17. veka, 1961. godine.

Mary Rose bio je jedan od najvećih brodova u engleskoj mornarici tokom više od tri decenije, ali i najraniji primer namenski izgrađenog ratnog broda, naoružanog najsavremenijim topovima tog vremena koji su mogli da pucaju kroz tek osmišljenje otvore za oružje. Nekoliko teorija pokušalo je da objasne propast Mary Rose na osnovu istorijskih zapisa, znanja o brodogradnji iz 16. veka i savremenih eksperimenata, ali tačan uzrok potonuća i danas podleže oprečnim svedočenjima i nedostatku ubedljivih dokaza.

Back to top button